پودر تری‌اکسید مولیبدن (MoO₃)

پودر تری‌اکسید مولیبدن (MoO₃) یک اکسید مولیبدنی طلایی-زرد با کاربردهای گسترده در متالورژی، کاتالیست‌ها، الکترونیک و شیشه‌سازی است. در این مقاله مشخصات فنی، مزایا، کاربردها، تولیدکنندگان برتر داخل و خارج ایران و نکات صادراتی به‌طور کامل بررسی شده است.

پودر تری‌اکسید مولیبدن (Molybdenum trioxide, MoO₃) یک ترکیب معدنی (مولیبدیک آنهایدرید) است که به‌عنوان ماده میانی در تولید فلز مولیبدن و در صنایع کاتالیزوری، الکترونیک و آلیاژسازی کاربرد فراوان دارد. خواص فیزیکی و شیمیایی آن، از جمله پایداری حرارتی و قابلیت تبدیل به فلز مولیبدن، آن را به ماده‌ای استراتژیک تبدیل کرده‌اند. IARC Publications


جدول مشخصات فنی (فقط مرجع برای درج در صفحه محصول/مقاله)

ویژگیمقدار / توضیح
فرمول شیمیاییMoO₃
وزن مولکولی143.94 g·mol⁻¹
ظاهرپودر بلوری زرد تا سفید (نمونه‌های ناخالص ممکن است آبی/سبز باشند)
چگالی≈ 4.69–4.70 g/cm³ (در 25–26 °C). IARC Publications
نقطه ذوب≈ 795–802 °C (بسته به منبع). IARC Publications+1
نقطه جوش / سوبلیمیشن≈ 1155 °C (سوبلیم می‌شود). IARC Publications
حلالیت در آبکم — سطوح محلولیت وابسته به دما (محدود). Wikipedia+1
شکل بلوریارتورمبیک (لایه‌ای از MoO₆). Wikipedia
شماره CAS1313-27-5. IARC Publications

مزایا (مزیت‌های فنی و تجاری)

  • پایداری حرارتی بالا: مناسب برای عملیات در دماهای بالا و فرایندهای احیا به مولیبدن فلزی. IARC Publications

  • منبع اقتصادی مولیبدن: MoO₃ ماده میانی استاندارد برای تولید مولیبدن فلزی و مشتقات آن است. Wikipedia

  • خواص کاتالیزوری: فعال در واکنش‌های اکسیداسیون/پروکسی‌سازی و در صنایع نفتی برای فرایندهای HDS/HDO. Wikipedia

  • کاربرد در الکترونیک: به‌عنوان لایه رابط/حامل حفره (hole transport layer) در OLED، سلول‌های خورشیدی و دستگاه‌های آلی کاربرد دارد. Wikipedia

  • افزایش خواص آلیاژ: افزودن مولیبدن (از MoO₃ احیا شده) به فولاد، مقاومت به خوردگی و استحکام را بالا می‌برد.


کاربردها (صنعتی و آزمایشگاهی)

  1. تولید فلز مولیبدن و فروآلیاژها: احیای MoO₃ با H₂ برای تهیه فلز مولیبدن و تولید فرومولیبدن. IARC Publications

  2. فولادسازی و آلیاژسازی: بهبود سختی، استحکام، پایداری حرارتی و خاصیت زنگ‌زدگی در فولادهای آلیاژی و ضدزنگ.

  3. کاتالیزورها (پتروشیمی و پالایش): MoO₃ یا مشتقات آن جزء سیستم‌های کاتالیزوری مهم برای هیدروژناسیون، دئوکسیژنیشن و گوگردزدایی است. Wikipedia

  4. صنایع شیشه و سرامیک: بهبود پایداری حرارتی و خصوصیات رنگ/شفافیت در شیشه‌های فنی.

  5. الکترونیک و اپتوالکترونیک: لایه‌های حامل‌حفره، حسگرها و کاربردهای نیمه‌هادی با فیلم‌های نازک از MoO₃. Wikipedia

  6. تهیه نمک‌ها و ترکیبات مولیبدن: مانند آمونیوم هپتامولیبدات و سایر نمک‌های مولیبدنی برای صنایع مختلف. molymet.com


نکات بسته‌بندی، خلوص و گریدها

  • گریدهای رایج: تجاری (Commercial), تکنیکال، و خالص/الکترونیک (ELECTRONIC/99.x%). گرید الکترونیک برای کاربردهای نیمه‌هادی و اپتوالکترونیک به‌کار می‌رود.

  • بسته‌بندی معمول: کیسه‌های چندلایه (پلاستیک/کاغذ)، درام‌های فلزی یا بسته‌بندی‌های ویژه برای گریدهای الکترونیکی.

  • کنترل کیفیت: آزمون خلوص (ICP-OES/ICP-MS)، اندازه ذرات (PSD)، آنالیز XRD و آزمون‌های رطوبت/آشغال.


تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان — ایران (برتر و شناخته‌شده)

در ایران طیف قابل‌توجهی شرکت در زنجیره تولید مولیبدن و مشتقات آن فعال‌اند؛ از جمله تولیدکنندگان اکسید مولیبدن که سابقه و پروانه تولید دارند:

  • پارس مولیبدن — اولین تولیدکننده مشتقات مولیبدن در ایران (تولید اکسید مولیبدن و فرومولیبدن). parsmolybden.com

  • آریا مولیبدن کسری (Aria Moly) — تولیدکننده تجاری اکسید مولیبدن با تاکید بر خلوص بالا و صادرات/بازرسی SGS در محصولات. فروآلیاژ آریا

  • شرکت‌های عضو انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان مولیبدن — فهرست اعضا شامل شرکت‌هایی مانند پارس مولیبدن، آریا مولیبدن، رازی مولیبدن و سایر واحدهای فعال تولید و فرآوری است (مرجع انجمن). molybdenum-ngo.com

نکته: فهرست کاملی از تولیدکنندگان محلی و اعضای انجمن را می‌توان از وب‌سایت انجمن تولیدکنندگان و صادرکنندگان مولیبدن استخراج کرد و هنگام خرید داخلی حتما گواهی‌های QC و نمونه تحلیلی (Certificate of Analysis) را درخواست کنید. molybdenum-ngo.com


تولیدکنندگان و عرضه‌کنندگان جهانی (نام‌آشنا)

شرکت‌های بزرگ و شناخته‌شده در زنجیره جهانی مولیبدن که محصولات شیمیایی و اکسید مولیبدن را عرضه یا تولید می‌کنند:

  • CMOC / China Molybdenum (CMOC Group) — یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان جهانی مولیبدن و محصولات مرتبط، با عملیات گسترده در چین و شبکه بین‌المللی. CMOC

  • Climax Molybdenum (زیرمجموعه Freeport-McMoRan) — تأمین‌کننده عمده مولیبدن جهان با ظرفیت‌های تولید و تبدیل و شبکه جهانی. climaxmolybdenum.com

  • Molymet (شیلی) — شرکت پردازش و تولید مشتقات مولیبدن از جمله اکسیدها و نمک‌ها؛ فعال در بازار صادرات و تبدیل کنسانتره. molymet.com

همچنین تولیدکنندگان تخصصی و کارخانه‌های چینی/آسیایی متعددی (کارخانه‌های صنعتی و تأمین‌کنندگان مولیبدن تری‌اکسید با MOQ و قیمت‌های مختلف) در بازار B2B فعال‌اند. molypowder.net+1


صادرات و بازارهای هدف

  • ایران: شرکت‌های ایرانی عضو انجمن تولیدکنندگان مولیبدن معمولاً محصولاتی با گرید صنعتی تولید و به بازارهای منطقه‌ای (خاورمیانه، آسیای میانه) صادر می‌کنند؛ صادرات نیازمند بازرسی‌های SGS/LC و مستندات کیفیت است. فروآلیاژ آریا+1

  • بازار جهانی: چین، ایالات متحده، شیلی و برخی کشورهای اروپایی/آسیایی بزرگ‌ترین تولیدکنندگان و صادرکنندگان هستند؛ بازار MoO₃ اغلب متاثر از قیمت کنسانتره مولیبدن، تقاضای فولاد و صنایع انرژی/نفت است. CMOC+1

نکات صادراتی مهم:

  • ارائه COA (Certificate of Analysis) و گزارش آنالیز عناصر سنگین/ناخالصی‌ها.

  • تطابق با استانداردهای بسته‌بندی و برچسب‌گذاری بین‌المللی، قرارداد فروش (INCOTERMS) و مستندات حمل (MSDS/SDS).

  • در بازارهای حساس (مثل صنایع کاتالیستی و الکترونیک) گرید بالا و تضمین تکرارپذیری مشخصات فنی حیاتی است.


راهنمای خرید (برای خریداران صنعتی)

  • تعیین گرید دقیق: صنعتی/تجاری یا الکترونیکی — براساس مصرف (آلیاژسازی، کاتالیز، الکترونیک).

  • درخواست COA و نمونه: آنالیز ICP، XRD، PSD و رطوبت.

  • بررسی تامین‌کننده: سابقه، گواهینامه‌ها (ISO، بازرسی SGS) و امکان تامین مداوم. فروآلیاژ آریا+1

  • بررسی قیمت و MOQ: بازار MoO₃ متغیر است؛ تامین‌کنندگان چینی معمولاً قیمت و MOQ کمتر، اما تامین‌کننده‌های بزرگ بین‌المللی تضمین کیفیت و ثبات عرضه بیشتری دارند. aemmetal.com+1


سوالات متداول (FAQ)

س: آیا MoO₃ سمی است؟
پاسخ: تماس مزمن یا استنشاق غبار مولیبدن باید کنترل شود — اطلاعات ایمنی و شاخص‌های قرارگیری در منابع معتبر (مانند گزارش‌های بهداشتی/WHO) بررسی شود و MSDS حتما مطالعه گردد. IARC Publications

س: چگونه MoO₃ را به فلز مولیبدن تبدیل می‌کنند؟
پاسخ: روش مرسوم احیا با هیدروژن: MoO₃ + 3 H₂ → Mo + 3 H₂O (در دمای مناسب). Wikipedia

س: بهترین گرید برای کاتالیز چیست؟
پاسخ: گریدهای با خلوص بالا و کنترل شده (با کمترین ناخالصی‌های فلزی مانند Fe، Cu، …) برای کاتالیز صنعتی حیاتی‌اند؛ در صورت نیاز به مشاوره درباره آنالیزها می‌توان نمونه‌ها را بررسی کرد.


منابع منتخب و مرجع (برای مطالعه بیشتر)

  • گزارش‌های تخصصی و مرجع (WHO / IARC) درباره مولیبدن تری‌اکسید و داده‌های فیزیکوشیمیایی. IARC Publications

  • صفحات شرکت‌های تولیدکننده داخلی — پارس مولیبدن (معرفی شرکت و محصولات). parsmolybden.com

  • آریا مولیبدن کسری (محصول اکسید مولیبدن و اشاره به صادرات/بازرسی SGS). فروآلیاژ آریا

  • CMOC (China Molybdenum) — اطلاعات تولید جهانی و جایگاه در بازار. CMOC

  • Climax Molybdenum / Freeport-McMoRan — تولید و شبکه تبدیل محصولات مولیبدن. climaxm